महानायक राजेश हमालको जीवनी

नेपालको चलचित्र उद्योगको इतिहास लेख्दा सबैभन्दा अगाडि आउने नाम हो महानायक राजेश हमाल। तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि नेपाली सिनेमामा निरन्तर सक्रिय रहँदै आएका हमालले अभिनय, व्यक्तित्व, अनुशासन र योगदानका कारण आफूलाई एउटा संस्थाकै रूपमा स्थापित गरेका छन्। सयौं चलचित्रमा अभिनय गर्दै लाखौं दर्शकको मन जितेका राजेश हमाल आज पनि नेपाली फिल्म उद्योगका सबैभन्दा सम्मानित कलाकारमध्ये एक मानिन्छन्। Rajesh Hamal

पाल्पाबाट सुरु भएको महानायकको यात्रा

राजेश हमालको जन्म १९६४ जुन ९ मा पाल्पाको तानसेनमा भएको हो। उनका पिता चुडा बहादुर हमाल नेपालका कूटनीतिज्ञ थिए भने आमाको नाम रेणु केसी हो। बाल्यकालमा नेपालमा अध्ययन गरेका उनी पछि पिताको कार्यका कारण विदेशमा पनि बसे। उच्च शिक्षा उनले भारतको विश्वविद्यालयबाट अंग्रेजी साहित्यमा स्नातकोत्तर (एम.ए.) गरेका थिए। शिक्षित, अनुशासित र बौद्धिक व्यक्तित्वका रूपमा उनी सुरुदेखि नै परिचित थिए।

मोडलिङबाट चलचित्रसम्म

चलचित्र क्षेत्रमा आउनुअघि राजेश हमालले मोडलिङबाट आफ्नो करियर सुरु गरेका थिए। आकर्षक व्यक्तित्व, अग्लो कद र आत्मविश्वासपूर्ण प्रस्तुतिका कारण उनी छोटो समयमै चर्चामा आए। त्यसपछि उनले नेपाली चलचित्र ‘युगदेखि युगसम्म’ मार्फत अभिनय यात्रा सुरु गरे। पहिलो चलचित्रबाटै दर्शकको मन जित्न सफल भएका हमालले त्यसपछि कहिल्यै पछाडि फर्केर हेर्नुपरेन।

‘देउता’पछि बन्यो सुपरस्टार

राजेश हमालको करियरलाई उचाइमा पुर्‍याउने चलचित्रमध्ये ‘देउता’ विशेष रूपमा स्मरण गरिन्छ। यस चलचित्रमा उनको अभिनयले दर्शक र समीक्षक दुवैबाट प्रशंसा पायो। त्यसपछि उनले लगातार सफल चलचित्र दिए र नेपाली चलचित्र उद्योगमा एकछत्र राज गर्न सफल भए। १९९० र २००० को दशकमा राजेश हमालको नाम मात्रै फिल्म सफल हुने मुख्य आधार मानिन्थ्यो।

सयौं चलचित्र, असंख्य सफलता

राजेश हमालले आफ्नो अभिनय जीवनमा ३०० भन्दा बढी चलचित्रमा अभिनय गरिसकेका छन्। एक समय उनी वर्षमा १० भन्दा बढी चलचित्रमा देखिन्थे। एक्सन, प्रेमकथा, सामाजिक, पारिवारिक तथा ऐतिहासिक कथावस्तुमा समान रूपमा सफल अभिनय गर्ने क्षमताले उनलाई अन्य कलाकारभन्दा फरक बनायो। नेपाली चलचित्रलाई व्यावसायिक बनाउने अभियानमा पनि उनको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको मानिन्छ।

किन भनिन्छ ‘महानायक’?

राजेश हमाललाई केवल सफल अभिनेता मात्र होइन, नेपाली चलचित्र उद्योगको प्रतीकका रूपमा पनि हेरिन्छ। उनको लोकप्रियता गाउँदेखि शहरसम्म फैलिएको छ। अभिनय शैली, संवाद प्रस्तुत गर्ने कला, व्यक्तित्व र अनुशासनका कारण उनलाई “महानायक” उपाधि दिइएको हो। धेरैले उनलाई नेपाली चलचित्र उद्योगका अमिताभ बच्चनसँग तुलना गर्ने गरेका छन्।

वैवाहिक जीवन

राजेश हमालले सन् २०१४ मा मधु भट्टराईसँग विवाह गरेका थिए। लामो समय अविवाहित रहेका हमालको विवाह नेपाली मनोरञ्जन क्षेत्रमा निकै चर्चित बनेको थियो। विवाहपछि पनि उनी अभिनय, सामाजिक कार्य तथा विभिन्न सार्वजनिक कार्यक्रममा सक्रिय रहँदै आएका छन्।

पुरस्कार र सम्मान

राजेश हमालले आफ्नो लामो अभिनय यात्रामा दर्जनौं राष्ट्रिय तथा प्रतिष्ठित पुरस्कार प्राप्त गरेका छन्। उत्कृष्ट अभिनेता, लोकप्रिय अभिनेता तथा आजीवन योगदानसँग सम्बन्धित विभिन्न सम्मानले उनको योगदानलाई थप उचाइ दिएको छ। नेपाली चलचित्र क्षेत्रमा निरन्तर योगदानका कारण उनी नयाँ पुस्ताका कलाकारका लागि प्रेरणाका स्रोत बनेका छन्।

सामाजिक योगदान पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण

चलचित्रभन्दा बाहिर पनि राजेश हमाल विभिन्न सामाजिक अभियानमा सक्रिय रहँदै आएका छन्। प्राकृतिक विपद्का समयमा सहयोग, शिक्षा तथा जनचेतनामूलक कार्यक्रमहरूमा उनको सहभागिता उल्लेखनीय मानिन्छ। उनी धेरै युवाका लागि सफल कलाकार मात्र होइन, जिम्मेवार नागरिकको उदाहरण पनि हुन्।

नेपाली चलचित्र उद्योगमा राजेश हमालको प्रभाव

नेपालको चलचित्र उद्योग संकटमा रहेका बेला दर्शकलाई हलसम्म तान्ने मुख्य कलाकारका रूपमा राजेश हमालको नाम लिइन्छ। उनको लोकप्रियताले नेपाली चलचित्र उद्योगलाई आर्थिक तथा व्यावसायिक रूपमा मजबुत बनाउन महत्वपूर्ण योगदान दिएको धेरै चलचित्रकर्मीको धारणा छ। उनीपछि आएका धेरै कलाकारले राजेश हमाललाई आफ्नो प्रेरणा मानेका छन्।

निष्कर्ष

राजेश हमाल केवल एउटा कलाकार होइनन्, नेपाली चलचित्र उद्योगको इतिहास, वर्तमान र प्रेरणाको नाम हुन्। संघर्ष, मेहनत, अनुशासन र निरन्तर समर्पणले सामान्य कलाकारबाट “महानायक” बन्न सकिन्छ भन्ने उदाहरण उनले स्थापित गरेका छन्। बदलिँदो समयसँगै नयाँ पुस्ताका कलाकारहरू उदाइरहे पनि राजेश हमालले बनाएको योगदान, लोकप्रियता र सम्मान नेपाली चलचित्र इतिहासमा सदैव अमिट रहनेछ।