काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेतामध्ये एक तथा नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनका प्रमुख योद्धा बीपी कोइरालालाई नेपालको प्रजातान्त्रिक इतिहासका सबैभन्दा प्रभावशाली नेतामध्ये एक मानिन्छ। उनको जन्म सन् १९१४ सेप्टेम्बर ८ मा भारतको वाराणसीमा भएको थियो।
बीपी कोइरालाले राणा शासनविरुद्धको आन्दोलनमा अग्रणी भूमिका निर्वाह गरेका थिए। २००७ सालको प्रजातान्त्रिक आन्दोलनपछि नेपालमा लोकतन्त्र स्थापना गर्न उनले महत्वपूर्ण योगदान दिएका थिए।
सन् १९५९ मा नेपालमा सम्पन्न पहिलो आमनिर्वाचनमा नेपाली कांग्रेसले बहुमत प्राप्त गरेपछि बीपी कोइराला नेपालको पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री बने। उनले लोकतन्त्र, नागरिक स्वतन्त्रता, सामाजिक न्याय तथा आर्थिक विकासलाई प्राथमिकतामा राखेर शासन सञ्चालन गरेका थिए।
तर सन् १९६० मा राजा महेन्द्रले संसद् विघटन गरी सत्ता आफ्नो हातमा लिएपछि बीपी कोइराला पदच्युत भए र लामो समय जेल तथा निर्वासनमा बस्न बाध्य भए।
राजनीतिसँगै बीपी कोइराला नेपाली साहित्यका पनि चर्चित स्रष्टा थिए। उनका ‘सुम्निमा’, ‘तीन घुम्ती’ ‘नरेन्द्र दाइ’ लगायत कृतिहरू नेपाली साहित्यका महत्वपूर्ण रचनाका रूपमा चिनिन्छन्।
सन् १९८२ जुलाई २१ मा उनको निधन भए पनि लोकतन्त्र, राष्ट्रिय मेलमिलाप र जनअधिकारका लागि उनले पुर्याएको योगदानका कारण नेपाली जनताले आज पनि उनलाई उच्च सम्मानका साथ स्मरण गर्ने गरेका छन्।
